systeem denken

4 scenario's waarmee jij materiaal kan besparen in jouw product!

Gek eigenlijk dat we regelmatig onderdelen weggooien die nog helemaal goed zijn!

Sta jij als bedrijf stil of dit ook voor jouw producten geldt?

Laatst moesten de ruitenwissers van ons Volkswagen T2 busje vervangen worden. Ik heb heel vlijtig de rubbers eruit gehaald, het deel dat slijt en stuk gaat, best logisch toch? Toen ik op zoek ging naar vervangende onderdelen kwam ik er al snel achter dat dit niet zo logisch was. Je kunt alleen volledig ruitenwissers, met behuizing en al krijgen, en geen losse rubbers.

Dan denk ik, een deel dat bij bijna elke APK vervangen en weggegooid wordt, op elke auto in Nederland kan heel wat materiaalbesparing opleveren.

“Alleen moet jij dat als fabrikant mogelijk maken voor jouw klanten!”

Bij circulaire economie wordt er meestal gedacht aan recycling, zonde eigenlijk! Hergebruik biedt een hoogwaardige oplossing aan, omdat je hoger op de R-ladder blijft. En de stappen die nodig zijn voor recycling overslaat. Denk hierbij aan scheiden, schoonmaken, omsmelten en opnieuw produceren tot een product of onderdeel. Deze stappen kost je nog geld ook, want alle bedrijven die erbij betrokken zijn moeten ergens aan verdienen. Dat geld zou je kunnen besparen of op een andere manier kunnen inzetten, wat beter bijdraagt aan onze toekomstige circulaire economie.

Het doel bij hergebruik is om de ruitenwisserbehuizing opnieuw te gebruiken en alleen het deel wat daadwerkelijk slijt (de consumabele) te vervangen, in dit geval het rubber.

Hergebruik kun je op verschillende manieren vormgeven, hieronder volgen 4 scenario’s aan de hand van het ruitenwisser voorbeeld. Maar dit zou natuurlijk ook voor elk ander product kunnen gelden.

Scenario 1, vervanging door consument:

Stel je biedt als fabrikant alleen het rubber aan en maakt het mogelijk dat de consument deze zelf vervangt in de wisserbehuizing. Als producent verbruik je hiermee minder materiaal en hoef je een onderdeel minder te produceren. Hierdoor zal de kostprijs lager uitkomen waarna de verkoopprijs zou kunnen dalen. Wat het goedkoper en aantrekkelijker maakt voor de consument, en ook nog beter voor het milieu.

Als Nederlander, die toch wel bekend staat om zijn zuinigheid, zou ik het wel weten, ik zou overstappen naar het merk die deze constructie aanbiedt.

Mocht het nodig zijn dat er een kwaliteitscontrole moet plaatsvinden, dan zou je garagehouders een aantal controlepunten kunnen meegeven, waarmee ze kunnen beoordelen of de behuizing nog voldoet. Zij zouden dit bij vervanging of bij de APK mee kunnen nemen.

Deze vorm van reuse zou je ook kunnen zien ook kunnen zien als reduce.
Een ontwerpstrategie die gericht is op het reduceren van de hoeveelheid materiaal wat in een product gebruikt wordt. Want op bovenstaande manier verminder je het materiaal van de consumabele, het deel wat regelmatig vervangen moet worden.

Scenario 2, refurbished producten aanbieden:

Stel je neemt als fabrikant de ruitenwissers terug en zet de behuizing weer opnieuw in, als een refurbished product, tegen een lagere prijs. Je houdt op deze manier controle over de kwaliteit en zou daarmee ook garantie kunnen geven.

Je zou hiervoor een lokaal servicepunt kunnen opzetten om de rubbers te vervangen.
Maar kan er ook voor kiezen dit door de door jou opgeleide en daarmee “erkende garagehouders” te laten uitvoeren.

Scenario 3, re-manufacturing:

In tegenstelling tot refurbishen ga je bij remanufacturen het onderdeel als fabrikant zelf uit elkaar halen, voorzien van kwaliteitscontrole, en als nieuw onderdeel inzetten in je eigen productie. Dit kan jou als fabrikant een besparing opleveren op jouw inkoop van onderdelen.

De extra arbeid die hiervoor plaatsvindt, weegt niet altijd op tegen de besparing die het oplevert. Het volledig automatiseren ofwel investeren in een machine die de-assembleert en automatisch weer assembleert, zou haalbaar dat kunnen maken.

Een andere overweging die je hierin mee kan nemen is dat jij als bedrijf minder primaire materialen inkoopt wat bijdraagt aan duurzaamheidsdoelstellingen die komende jaren gaan gelden in verschillende branches. Zo zijn ze binnen de EU bezig met wetgeving waarin de fabrikant een percentage gerecycled materiaal moet gebruiken in zijn producten. In veel gevallen betekent dit dat er een grotere hoeveelheid recyclet materiaal beschikbaar moet komen. De enige manier waarop dit haalbaar is, is dat de producten uit jouw branche ook gerecycled worden. Hergebruik daarentegen vermindert de hoeveelheid primaire materialen, die nodig zijn, nog meer. Want je hoeft het onderdeel niet opnieuw te produceren. Zonde dus om hier niet mee aan de slag te gaan.

Scenario 4, systeemverandering en standaardisatie:

Wat als je het vanuit een groter plaatje bekijkt, vanuit het systeem waarin dit plaatsvindt.

Stel je dat jullie gezamenlijk als auto-industrie branche besluiten om ruitenwissers te gaan standaardiseren. Alle rubbers en aansluitingen zijn hetzelfde waardoor er 1 TYPE rubber verkocht wordt wat op elke ruitenwisser past. Met een TYPE aansluiting die eenvoudig door de consument of garagehouder te vervangen is. Neem ons voorbeeld de industriestandaard voor elektronica, Waarin alle fabrikanten naar USB-C overgegaan zijn. Of de stekkers van elektrische auto’s die ook allemaal eenzelfde aansluiting hebben. Dit heeft het voor de consument een stuk gemakkelijker gemaakt omdat er nog maar één TYPE kabel nodig is om al je apparatuur/auto op te laden. Maar het heeft het ook mogelijk gemaakt dat er een beter laadnetwerk opgezet kan worden omdat elke laadpaal dezelfde aansluiting heeft.

Een industriestandaard voor ruitenwissers, zou het voor garagehouders een stuk makkelijker maken. Ze hoeven niet meer tientallen merken en varianten aan ruitenwissers op voorraad te hebben. Maar nog maar 1 TYPE rubber. Die zij zelf op maat kunnen maken, passend voor de ruitenwisser lengte die nodig is.

Binnen deze scenario’s zie je vaak terug dat de uitdaging ligt in de organisatie en het bekostigen van het retoursysteem. Toch zie je dat steeds meer koplopers hier wel op inzetten. Dit laat zien dat het terughalen van producten en/of onderdelen mogelijk is. Neem als voorbeeld Schwalbe banden, fietsenmakers kunnen binnenbanden terugsturen zodat hier weer nieuwe binnenbanden van gemaakt worden. Als consument kun je je binnenband bij de fietsenmaker inleveren en meeliften in het systeem wat al opgezet is.Ook Philips heeft een recyclingprogramma voor opzetstukjes voor hun elektronische tandenborstels. Zij doen dit via de partner Terracycle.

Ik hoor vaak terug dat bedrijven wel willen maar niet weten waar ze moeten starten. En merk daarbij dat ze vastzitten in het denkpatroon van de lineaire economie en het systeem waarin we nu zitten. De gedachte “we doen het al jarenlang zo en dat is winstgevend, waarom zouden we dat veranderen”.

Maar is dit in de toekomstige circulaire economie ook nog winstgevend?

Circulaire economie is de situatie anders benaderen en anders naar een systeem kijken. Kleine stapjes als recycling gaat het verschil niet brengen. Het is zeker essentieel want elk product is een keer versleten. En gelukkig wordt hier al veel aan gewerkt.

Maar alleen door onze systemen anders in te richten en strategieën als langer gebruik en hergebruik ook mee te nemen gaan we de doelstelling 100% circulair in 2050 ook echt halen. Zo waren ook de adviezen uit het Circularity Gab Report 2023 dat Circle Economy begin dit jaar uitbracht.

Wil jij dat ik meedenk in wat er mogelijk is voor jouw producten? Dat ik jou help om anders naar het systeem te kijken? Neem gerust eens contact op voor een vrijblijvende kennismaking.

posted 31 juli 2023


Waarom denken we niet meer in systemen?

Van 97 gram naar 2,2 kilo aan verpakkingsmateriaal.

De nieuwe bezorger:

Sinds kort wordt mijn maaltijdbox bezorgd door een andere bezorger, deze is goedkoper dat was de reden. Maar na de eerste bezorging kwam ik er achter dat ik wel 22 x zo veel verpakkingsmateriaal in huis had. Van 3 papieren tassen naar een doos, opvulmateriaal en 2 koelpacks en 3 papieren tassen. Dus goedkoper voor de bezorging maar duurder voor Moeder-aarde.

Volgens de klantenservice kon al het verpakkingsmateriaal gerecycled worden. Dat is in ieder geval fijn.

  Al zou ik zeggen alles wat je niet gebruikt hoeft niet geproduceerd en gerecycled te worden.

Maar ik heb het materiaal in huis dus eens uitzoeken, hoe zit het met recyclebaarheid en in welk “afval/recyle” bak horen ze thuis?Het karton/papier komt wel goed, wel onhandig dat mijn papierbak meteen vol zit, maar dat zal gewoon gerecycled worden.

Maar de koelpacks, daar heb ik mijn vraagtekens bij.

De eerste 2 verdwenen in mijn vriezer, best handig om eens een extra koelelement te hebben #resuse. Volgens de producent zijn de koelpacks recyclebaar, dus bij de 2e levering toch eens uitzoeken wat ik hiervoor moet doen. Want als ik de koelpacks in zijn geheel weggooi, samengestelde materialen dus bij het restafval, gaat dit naar mijn weten verbrand worden.

Wat kan/moet ik als consument doen om een product te recyclen?

De koelgel kan ik bij de planten in de tuin doen. Heel goed dat er geen schadelijke stoffen in deze gel zitten, maar wat hebben mijn planten er aan? En heb ik dan over enkele weken een grote gel-smurrie in mijn kleine postzegel tuin? Ook de Gft-bak leek mee geen goed plan. Want wat is de toevoeging voor de compost? Om niet te spreken van de vieze smurrie die ontstaat in de bak. Wegspoelen dan maar, door de wasbak was niet echt succesvol. Om de dikke smurrie weg te spoelen was behoorlijk wat warm water nodig.

Maar het resultaat was een lege met koelgel bedekte verpakking. Volgens de producend mag een lege verpakking zonder gel bij het oud papier. Oké dan moet ik de lege koelpack verpakking dus gaan afwassen en drogen, want nat vervuild papier zorgt voor schimmel en vervuilingen van het oud papier. Maar hoe duurzaam is dat als ik dit thuis moet gaan afspoelen? En daarnaast is het gelamineerd papier, papier met een plastic laagje. Wat volgens mij niet in het oud papier thuis hoort.

En denken ze echt dat het realistisch is dat de consument deze hoeveelheid handelingen gaat uitvoeren?

Ontwerpen na de realiteit:

Op dit soort momenten vraag ik me echt af wanneer we eens gaan ontwerpen naar de realiteit? Dat je als bedrijf gaat na denken over vragen als:

  • Kloppen mijn claims ook in de systemen waarin mijn producten gebruikt worden?
  • Wat gebeurt in de verschillende gebruiksscenario’s?
  • Worden de koelpacks zoveel mogelijk hergebruikt voor deze gerecycled worden?
  • En als de niet hergebruikt worden, zullen ze dan gerecycled worden?

In plaats van wat theoretisch mogelijk is en hier dan een claim op leggen. “Onze koelpacks kunnen hergebruikt en gerecycled worden”

Hierbij denk je als klant dat je een duurzaam product koopt, maar in praktijk is dit een stuk minder rooskleurig.

De vraag stellen is de eerste stap om tot meer systeeminzicht te komen.

Zou je als bedrijf niet de verantwoordelijkheid kunnen nemen om je klanten te adviseren in hoe je de producten op een duurzame manier kunt gebruiken? Om zo de claims werkelijkheid te laten worden?

En dit als klant ook aan je leveranciers vragen, bij mij gaan de koelpacks in deze keten gebruikt worden? Worden ze dan ook gerecycled?

Of als ik voor jullie duurzame bezorging kies en ik mijn klant belast met meer verpakkingsmateriaal, is dit dan duurzamer dan koeltransport of bezorging met herbruikbare koelelementen en kratjes?

Natuurlijk zijn dit soort vagen niet zo makkelijk te beantwoorden. Maar door de vraag wel te stellen en het hele systeem/ de keten te bekijken van productie tot eind gebruik kun je dit samen wel gaan uitzoeken en invullen. En daarmee ook weer meerwaarde creëren voor je andere en nieuwe klanten.

Voor mij is nu de oplossing dat ik 2 euro meer betaal voor een bezorging op een andere dag door de oude bezorger. En daarmee 2 kilo aan verpakkingsmateriaal bespaar en ik mezelf ook nog gemak bezorg. Omdat ik geen extra keer naar de papierbak hoef en niet 2 koelpacks hoef leeg te knijpen en schoon te spoelen.

Van uit Let’s go Circular zet ik me in om meer in systemen te denken, om de stap te maken naar circulair denken en doen. Om zo de milieu-impact van jouw product te verlagen. Meer weten? Stuur gerust een berichtje.